Toespraak

Toespraak burgemeester Frans Backhuijs op 4 mei 2016

Vanavond staan we stil bij het einde van de Tweede Wereldoorlog, 71 jaar geleden. Wij herdenken in het bijzonder de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. En wij herdenken ook alle burgers en militairen van het Koninkrijk der Nederlanden die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen in oorlogssituaties en bij vredesmissies, waar dan ook ter wereld. Zij hebben hun leven gegeven om vrijheid te bereiken.

Dat vrijheid bijzonder is blijkt wel uit het feit dat er sinds 1945 wereldwijd nog nooit een dag is geweest zonder dat er ergens oorlog is. Dat Nederland al meer dan 70 jaar zonder oorlog in vrijheid kan leven, maakt nog niet dat vrijheid gewoon is. Wij willen zo iets moois als onze vrijheid natuurlijk graag delen met anderen. In de hoop dat er ooit een dag zal zijn dat iedereen in vrijheid en zonder oorlog kan leven. Het thema van 4 en 5 mei is niet voor niets “Geef Vrijheid door”.

In gebieden niet zo ver van Europa woeden oorlogen. Mensen vluchten van daaruit naar landen zonder oorlog, in de hoop er in vrijheid te kunnen leven. Zo worden wij in Nederland en ook in Nieuwegein geconfronteerd met de oorlog elders. De komst van vluchtelingen leidt soms tot stevige discussies. In een land waar we in vrijheid leven moet dat kunnen. Maar verschil van mening mag nooit leiden tot extreem gedrag, van geen enkele zijde. Dat zet namelijk de vrijheid van ons allen onder druk. De opvang en de integratie van vluchtelingen is geen eenvoudige opgave. Er worden terecht door mensen zorgen benoemd. Maar het aanwakkeren van angst – door wie dan ook – zal niet helpen om oplossingen te vinden voor die terechte zorgen.

Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er overal ter wereld steeds mensen op de vlucht geweest voor oorlog, geweld en onvrijheid. Soms zijn die oorlogen zo dichtbij dat we hier de gevolgen daarvan merken, zoals bijvoorbeeld in de jaren 90 met de oorlog in voormalig Joegoslavië en nu door de oorlog in Syrië. Daar komt bij dat door de snelle communicatie via internet en de mobiele telefoon de wereld steeds kleiner wordt. Nieuws is binnen luttele minuten over de gehele wereld verspreid. Ook vreselijk nieuws dat angst veroorzaakt, waardoor mensen het gevoel krijgen dat ze in hun vrijheid worden bedreigd.

Als de vrijheid op de proef wordt gesteld moeten we haar steviger omarmen. Omarmen zoals we doen om een geliefde te beschermen. Laten we met elkaar de verbinding maken tussen mensen, ook tussen mensen met verschillende meningen en opvattingen. Ik roep op om de verschillen niet te vergroten, respect te hebben voor elkaars meningen en te zoek naar de overeenkomsten, zodat we veilig in vrijheid kunnen samenleven.

De Tweede Wereldoorlog heeft voor vele verschrikkingen gezorgd: mensen hebben het leven gelaten vanwege hun afkomst, gedrag of ideeën. Anderen hebben de hoogste prijs betaald in de strijd om de vrijheid terug te winnen. Om te voorkomen dat de wereld zo iets nog eens mee zou moeten maken werd in 1948 de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aangenomen. Gevolgd door het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens in 1950 en het Vluchtelingenverdrag in 1951.

Hoe moeilijk het is om invulling te geven aan deze verdragen blijkt wel uit de wereldgeschiedenis sinds die tijd. En ook in 2016 blijkt het nog steeds niet gemakkelijk om de ambities uit de verdragen in te vullen. Helaas zien we dat de vluchtelingencrisis de verdragen op onderdelen onder druk lijkt te zetten. Maar laten we beseffen welke verschrikkelijke gebeurtenissen de oorzaak zijn geweest om deze afspraken te maken en herhaling te voorkomen. Er is daarom ook

geen enkele reden te bedenken om de ambities in die verdragen los te laten.

Het blijft de moeite waard om deze doelen na te streven en als het nodig is er voor te vechten, zodat iedereen in vrijheid kan leven. Velen hebben dat gedaan in de Tweede Wereldoorlog, maar ook daarna. Er zijn mensen die hun leven lang getekend zijn door deze strijd.

Vanavond herdenken wij de militairen en burgers die voor onze vrijheid de hoogste prijs hebben betaald en zijn omgekomen.